Ustawa o ograniczeniu prawa do azylu

← Postępowania aktualizacja10 VII 2026

Ustawa pozwala Radzie Ministrów czasowo (na maks. 60 dni, z możliwością przedłużeń) i terytorialnie zawiesić przyjmowanie wniosków o ochronę międzynarodową na odcinku granicy „instrumentalizowanym" przez państwo trzecie. Pierwsze rozporządzenie wykonawcze weszło w życie 27 marca 2025 r. i jest od tego czasu przedłużane. Krytycy — od RPO i Biura Legislacyjnego Sejmu po Amnesty International i HFPC — wskazują, że zawieszenie narusza istotę konstytucyjnego prawa do azylu (art. 56), Konwencję genewską, EKPC i prawo UE.

Fakty

Akt: ustawa o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony — tzw. ustawa o ograniczeniu prawa do azylu, uchwalona 21 lutego 2025 r., podpisana przez Prezydenta
Mechanizm: rozporządzenie RM zawiesza przyjmowanie wniosków o ochronę międzynarodową na maks. 60 dni; przedłużane za zgodą Sejmu
Pierwsze zastosowanie: 27 marca 2025 r. — granica z Białorusią; kolejne przedłużenia w toku (stan: VI 2026)
Wyjątki ustawowe: m.in. małoletni bez opieki, kobiety w ciąży, osoby wymagające szczególnego traktowania — krytycy: nieweryfikowalne w praktyce zawróceń
Zastrzeżenia: RPO i Biuro Legislacyjne Sejmu: naruszenie art. 56 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (istota prawa); Amnesty (EUR 37/9322/2025): rażące naruszenie prawa międzynarodowego; HFPC: wezwanie do odrzucenia ustawy
Komisja Europejska: zapowiedź szczegółowej analizy zgodności z prawem UE — bez potwierdzonego formalnego postępowania (stan: VI 2026)
Status: obowiązuje; brak rozstrzygnięcia TK / TSUE / ETPC w przedmiocie ustawy

Aktualne dane i źródła

maj 2025 źródło Amnesty International — analiza prawna ustawy (EUR 37/9322/2025) amnesty.org — kwalifikacja: kodyfikacja bezprawnych zawróceń; kopia PDF w dziale Raporty
luty 2025 źródło HFPC — „Ustawa zawieszająca prawo do azylu musi zostać odrzucona" hfhr.pl — stanowisko Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka wobec projektu
luty 2025 prasa OKO.press — przebieg głosowania w Sejmie oko.press — kto był za, kto przeciw; argumentacja klubów
marzec 2026 źródło We Are Monitoring — „Nie pozwolili nam mówić" (PDF) raport przekrojowy o pierwszym roku obowiązywania ustawy w praktyce terenowej

Zastrzeżenia Spór ma charakter otwarty: ustawa obowiązuje, a żaden trybunał (TK, TSUE, ETPC) nie wydał rozstrzygnięcia co do jej zgodności z aktami wyższego rzędu. Zapowiedź analizy przez Komisję Europejską nie jest tożsama z postępowaniem przeciwnaruszeniowym. Stan na początek czerwca 2026 r.

← postępowania · rejestr · Wybór: J. Sypiański